&
loading
ATLA
A Brief History of Israel

Hamas Tüzüğü (Misak)

/ Filistin İslami Direniş Hareketi’nin (Hamas) kuruluşunu, kimliğini, ilkelerini ve amaçlarını ilan ettiği ilk belge.

Hamas’ın kuruluş felsefesini ve hareket mantığını ortaya koyan ve ilk defa 18 Ağustos 1988’de yayınlanan tüzük (Misak), beş bölüm ve 36 maddeden oluşmaktadır. Belge, hareketin kendini dayandırdığı meşruiyetin temellerini ortaya koyarken Kur’an’dan alıntılanan onlarca ayete atıfta bulunmuş ve içinde bulunduğu mücadelenin önemine işaret ederek, tüm Filistin topraklarında bir İslâm devletinin kuruluş amaçlarını sıralamıştır. Misak’ın birinci bölümünü “hareketin tanımı” oluşturduğu için hareketin yapısı, örgütlenmesi, onu diğer Filistin gruplarından ayıran fikirleri ve evrenselliği gibi hususlar öne çıkmaktadır. “Fikri Temeller” başlığını taşıyan ikinci bölümde Müslüman Kardeşler ile olan bağlantıyı güçlü biçimde vurgularken, “İslami Direniş Hareketinin Prensipleri” başlığında ideolojik ilkeleri detaylandırmıştır. Misak’ın “Strateji ve Metotlar” başlığını taşıyan üçüncü bölümde Hamas’ın amacını gerçekleştirmek için kullanacağı siyasi, kültürel ve sosyal araçlara değinilmiştir. “Diğer İslami Hareketler” başlığını taşıyan dördüncü bölümde Hamas, mücadelesini devam ettirirken Fetih hareketine karşıtlık açıkça ortaya konulurken, diğer İslami hareketlerin müttefiki olduğunu belirtmiştir.  Misak’ın beşinci ve son bölümünü “Tarihin Şahitliği” başlığı oluşturmaktadır. Dinî referans ve atıfların oldukça yüksek olduğu bu bölümde, Filistin meselesinin en temelde siyasi değil dinî sebeplere dayandığı vurgulanmıştır. 1993 yılındaki Oslo süreciyle birlikte yeni bir süreç başlayınca tüzük güncel siyasi ajandaya göre oldukça radikal kalmıştır. Hareketin kendi içinde uzun yıllar süren tartışmalar ardından tüzüğün değişmesi gündeme gelmiş ve 2017 senesinde Doha’da Halid Meşal’in açıklamalarıyla 1988 yılındaki bildirinin artık geçerliliğini yitirdiği ilan edilerek “Yeni Belge” uluslararası kamuoyu ile paylaşılmıştır. Söz konusu belgede İsrail’den bahsedilmemekle birlikte, bölgeyi yöneten başka bir siyasi varlığın dolaylı olarak kabul edildiği görülmektedir. Ancak Filistin halkının tarihi Filistin topraklarının tamamı üzerinde hakkı olduğu vurgusu yine güçlü biçimde yinelenmektedir. Hareket üzerindeki Antisemitizm suçlamalarını bertaraf etmeyi hedefleyen yeni tüzük, “Hamas, mücadelesinin Yahudilerin dinlerine karşı değil, Siyonist projeye karşı yürütüldüğünü” vurgulama ihtiyacı duymuştur. “Yeni Belge”de ayrıca, üçüncü bir değişim konusu da Müslüman Kardeşler meselesi olmuştur. İlk tüzükte Hamas’ın, Müslüman Kardeşler’in Filistindeki kolu olarak faaliyet göstermeye başladığı açıklanırken, Yeni Belge’de Hamas’ın müstakil bir örgüt olduğu ve Müslüman Kardeşler ile bağlantısının yalnızca ideolojik olduğu belirtilmiştir.